9 listopada 2015 Beata Lutomska

ADHD- cierpienie dziecka czy otoczenia

            Współcześnie ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, jest jednym z najczęściej rozpoznawanych zaburzeń u dzieci. Prawdopodobnie rosnąca liczba dzieci z tym zaburzeniem może być spowodowana specyfiką naszych czasów – ogromną ilością bodźców, które atakują nas zewsząd. Jak tu się skupić- jeśli dookoła włączony jest telewizor, komputer i jeszcze do tego dzwoni telefon, wychodzimy na spacer a wokół huczą kolorowe banery reklamowe, samochody, muzyka. To jednak nie wszystko.

Jak większość zaburzeń przyczyn ADHD upatruje się w ludzkim mózgu, stąd dobrze dobrana farmakoterapia może znacząco polepszyć funkcjonowanie dziecka. Oczywiście jeśli diagnoza była trafna. Co to znaczy trafna? Bardzo często zdarza się, że dziecko wykazuje deficyty uwagi tzn. nie może skupić się, ale tylko na tych czynnościach, na które nie ma ochoty. Czyli jest niegrzeczne, nie słucha – ale tylko na lekcji, tylko wtedy kiedy ma posprzątać swój pokój. Natomiast w innych sytuacjach np. przed komputerem może siedzieć skupione non-stop przez kilka godzin i nic nie jest w stanie odwrócić ich uwagi. Wtedy trzeba zastanowić się czy aby na pewno nie mylimy ADHD ze złymi, niekonsekwentnymi oddziaływaniami wychowawczymi.

Dziecko z nadpobudliwością rzeczywiście cierpi i niestety nawet najciekawsza gra, zabawka nie jest w stanie przyciągnąć jego uwagi na dłuższy czas. Ponadto: według systemu klasyfikacyjnego Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego (APA, DSM – IV) podstawowymi objawami nadpobudliwości są: deficyt uwagi, impulsywność oraz nadmierna aktywność ruchowa nazywana nadruchliwością. W DSM – IV przyjmuje się następujące kryteria diagnostyczne zespołu ADHD:

  1. Może wystąpić zespół objawów wymienionych albo w punkcie 1 albo 2:
  2. Sześć lub więcej spośród niżej zamieszczonych symptomów deficytu uwagi występowało przez okres co najmniej sześciu miesięcy w stopniu, który wskazuje na nieprzystosowanie społeczne i jest to niewspółmierne do poziomu rozwojowego jednostki:

Deficyt uwagi

  1. często nie jest w stanie zwrócić większej uwagi na szczegóły lub popełnia błędy, świadczące o bezmyślności w działalności szkolnej, pracy lub przy wykonywaniu innych zajęć;
  2. często wykazuje trudności w skupieniu uwagi na zadaniach o charakterze pracy lub podczas zabawy;
  3. często nie wydaje się słuchać tego, co się bezpośrednio do niego mówi;
  4. często nie stosuje się do wskazówek oraz nie jest w stanie dokończyć rozpoczętej pracy, wypełniać obowiązków w szkole lub w miejscu pracy (nie jest to wynikiem zachowania buntowniczo – opozycyjnego, ani nie jest spowodowane niemożnością zrozumienia wskazówek);
  5. często ma trudności z organizacją i planowaniem działań;
  6. często unika, nie lubi lub jest niechętny do podejmowania zadań, przedsięwzięć, które wymagają wydłużonego wysiłku umysłowego (jak np. praca domowa);
  7. często gubi przedmioty, rzeczy niezbędne do wykonania zadań lub czynności (zabawki, przybory szkolne, ołówki, kredki, książki lub narzędzia);
  8. często łatwo rozprasza się zewnętrznym bodźcem;
  9. często zapomina, co ma zrobić w danym dniu.
  1. Sześć lub więcej spośród niżej zamieszczonych symptomów nadruchliwości – impulsywności występowało przez okres przynajmniej sześciu miesięcy w stopniu, który wskazuje na nieprzystosowanie społeczne i jest to nieadekwatne do poziomu rozwojowego jednostki:

Nadruchliwość

  1. często nerwowo porusza, bębni palcami lub stopami i wierci się w miejscu siedzenia;
  2. często opuszcza zajmowane miejsce w klasie lub w innych sytuacjach, w których wymagane jest pozostanie na miejscu;
  3. często biega po klasie i wchodzi na różne przedmioty w sytuacjach, w których jest to uznane za niestosowne (u młodzieży i dorosłych może sprowadzać się to subiektywnego odczucia niepokoju);
  4. często wykazuje trudności w spokojnym i cichym zachowywaniu się podczas zabaw lub w czasie wolnym;
  5. często “jest w biegu” lub zachowuje się jakby było “napędzane motorem”;
  6. często za dużo mówi, jest gadułą.

Impulsywność

  1. często za szybko odpowiada, nie słuchając do końca pytania;
  2. często ma trudności w oczekiwaniu na swoją kolej (np. przy wydawaniu posiłków);
  3. często wtrąca się do rozmowy prowadzonej przez inne osoby lub przeszkadza innym w pracy, w zabawie.
  1. niektóre symptomy nadruchliwości, impulsywności lub deficytu uwagi, które spowodowały zaburzenie były obecne przed 7 rokiem życia
  2. opisane objawy są obserwowalne w dwóch lub więcej środowiskach ( takich jak: szkoła, praca, dom rodzinny)
  3. muszą istnieć wyraźne oznaki kliniczne tego zaburzenia w zakresie funkcjonowania społecznego, dydaktycznego lub zawodowego
  4. opisane symptomy nie pojawiają się jako towarzyszące trwałym zaburzeniom rozwojowym, schizofrenii lub innym zaburzeniom psychotycznym i umysłowym (takim jak zaburzenia nastroju, lęku, zespół osobowości niezsocjalizowanej, zaburzenia osobowości).

W DSM – IV wymienia się następujące postaci zespołu deficytu uwagi i nadpobudliwości psychoruchowej:

  1. Postać z dominacją braku uwagi – odpowiada kryteriom objawowym (punkt A1), a nie odpowiada kryteriom objawowym (punkt A2) przez okres ubiegłych 6 miesięcy.
  2. Postać z dominacją nadruchliwości – impulsywności – odpowiada kryteriom nadruchliwości – impulsywności (punkt A2), a nie odpowiada kryteriom objawowym postaci z dominacją braku uwagi (punkt A1) przez okres ubiegłych 6 miesięcy.
  3. Postać złożona, mieszana – odpowiada kryteriom objawowym wymienionym w punktach A1 i A2 przez okres ubiegłych 6 miesięcy.

W odniesieniu do osób (szczególnie młodzieży i dorosłych), które obecnie manifestują symptomy nie odpowiadające już w pełni powyższym kryteriom powinno się wyszczególnić postać “o częściowo wygaszonych objawach” (APA, 1994 za: Ch. Gillberg, 1998).

Kryteria diagnostyczne ADHD w ICD-10

F90-F99 Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania

F90      Zaburzenia hiperkinetyczne (zespoły nadpobudliwości ruchowej)

            Grupa zaburzeń charakteryzujących się:

  • wczesnym początkiem (zazwyczaj w pierwszych pięciu latach życia),
  • brakiem wytrwałości w realizacji zadań wymagających zaangażowania poznawczego,
  • tendencją do przechodzenia od jednej aktywności do drugiej bez ukończenia żadnej z nich oraz zdezorganizowaną,
  • słabo kontrolowaną, nadmierną aktywnością.

Mogą występować inne nieprawidłowości. Dzieci z zaburzeniami hiperkinetycznymi są często lekkomyślne i impulsywne, skłonne do wypadków. Popadają w kłopoty z dyscypliną raczej z powodu bezmyślnego łamania zasad, niż z powodu przemyślanego nieposłuszeństwa. Ich stosunki z dorosłymi są często pozbawione dystansu, brak im normalnej ostrożności i rezerwy. Są niepopularne wśród innych dzieci i mogą być izolowane.

Często pojawia się osłabienie funkcji poznawczych i specyficzne opóźnienia zarówno w rozwoju ruchów jak i mowy.

Wtórne komplikacje obejmują zachowania aspołeczne oraz niską ocenę własnej wartości.

 

 

Tagged:

About the Author

Beata Lutomska Jeśli zauważyli Państwo w śród swoich bliskich lub u siebie niepokojące objawy zachęcam do kontaktu w celu przeprowadzenia wstępnej rozmowy.

Pomoc psychologiczna i skuteczna psychoterapia.

Jeśli potrzebujesz pomocy w trudnych sytuacjach życiowych, masz problem w komunikacji z dorastającą młodzieżą umów się na wizytę.